Analitik hiyerarşi süreci (AHS) metodu ile terme havzası (Samsun) taşkın risk analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, COĞRAFYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YÜCEL AYVAZ

Danışman: MEHMET AKİF TAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye'de en sık karşılaşılan doğal afetlerden biri olan sel ve taşkın olayları, meydana getirdikleri fiziksel ve sosyoekonomik zararlar nedeniyle üzerinde sıklıkla araştırma yapılan konular arasında yer almaktadır. Bu tür afetlerin izlenmesi, modellenmesi ve önlenmesine yönelik yapılan çalışmalarda, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden faydalanılmaktadır. Bu çalışmada, Samsun il sınırları içerisinde yer alan Terme Havzası özelinde taşkın riskini etkileyen çeşitli parametreler değerlendirilecektir. Bu kriterler hem uzman görüşlerine hem de daha önceki benzer çalışmalara dayalı olarak seçilmiş olup, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemiyle önem derecelerine göre ağırlıklandırılmıştır. AHS yönteminin daha önce bu alanda uygulanmamış olması, bu çalışmanın yöntemsel açıdan özgünlüğünü ortaya koymaktadır. Kriterler arası karşılaştırmalar yoluyla oluşturulan ağırlıklı analiz haritaları sayesinde, Terme Havzası'nda taşkına en fazla maruz kalabilecek alanlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, riskli bölgelerde hangi önlemlerin alınması gerektiğine dair öneriler geliştirilmiştir. Ayrıca, hazırlanan risk haritasının doğruluğunu ve güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla ROC analizi gerçekleştirilmiş, 0.787 AUC değeri alarak çalışmanın tutarlı ve bilimsel anlamda geçerli bir sonuç verdiğini göstermiştir. Bu bağlamda, çalışma hem bilimsel hem de uygulamaya dönük katkılar sunmayı amaçlamaktadır.