11. ve 13. yüzyıllar arasında Selçuklu coğrafyasında dini zümrelerin Türk siyasi hayatına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZAN AYDOĞDU
Danışman: Kader Altın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anadolu toprakları birçok sebepten dolayı 11.yüzyıldan itibaren farklı bölgelerden gelen şeyhlere ve dervişlere ev sahipliği yapmıştır. Maveraünnehir, Horasan, Türkistan gibi bölgelerden gelen bu zengin insan kaynağı Anadolu'yu kısa sürede Türk yurdu yaparak İslamlaşmasını sağlamıştır. Farklı siyasi, sosyal, kültürel çevrelerden gelen bu insanlar mensup oldukları fikri seviyeyi de beraberinde getirmiştir. Büyük Selçuklu Devletiyle zirveye ulaşan Türk- İslam Medeniyeti bu şahıslar vasıtasıyla bölgeye taşınmıştır. Böylece Anadolu yeni bir yurt olmanın yanında farklı fikri ve kültürel akımlarında buluştuğu ve çarpıştı bir yer de olmuştur. Anadolu Selçuklu Devletinin yükselişiyle yeni göç dalgaları birbirini takip etmiştir. Moğol İstilasının İslam dünyasındaki yıkıcı etkisi, Türkistan, Horasan, İran, Azerbaycan gibi bölgelerdeki perişan olan halkın sığınak yeri Anadolu toprakları olmuştur. Anadolu'nun İslamlaşmasında önemli roller oynayan birçok alim, mutasavvıf gibi tarikat ehli Anadolu Selçuklu devleti içerisinde büyük bir fikir canlılığı oluşturmuştur. Bu çalışmadaki amaç Anadolu Selçuklu Döneminde oluşan tarikatların dönemin siyasi erki üzerindeki etkisi üzerinde durularak literatürdeki eksikliğe dikkat çekmektir. Ayrıca, sultanların yanı sıra devlet yöneticilerinin de alimler ve mutasavvıf çevrelerle yakın ilişkiler içinde oldukları ve bu süreçte medrese, hangah, zaviye gibi kurumların tahsisinde yarıştıkları, dönemin özellikle ana kaynakları, velayetnameler menakıpnamelerle belirtilmiştir.