OSMANLI SON DEVİR ISLAHATÇI DİN ALİMLERİNDEN TÂHİR EL-CEZÂİRÎ VE İTİKADİ GÖRÜŞLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İlhan Selçuk Kasırga

Danışman: Mustafa Yalçınkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

19. yüzyıldaki Osmanlı Suriyesi'ne baktığımızda batı karşısındaki gerileme-den ötürü çeşitli ıslahatların yapıldığı görülmektedir. Suriye âlimlerinden Tâhir el-Cezâirî, ıslahatçı düşünceleriyle bu dönemde ön plana çıkmaktadır. Cezairi'nin ısla-hat anlayışının temel felsefesi ise eserlerinde sıkça dile getirdiği Selef âlimlerinin akide anlayışına geri dönmektir. Cezâirî, itikadi konuları tartışmalardan ve görüş ayrılıklarından uzak yalın bir dille okuyucuya aktarma metodunu tercih etmektedir. Cezâirî'nin akide metodunu, bilgiye ve öğretmeye odaklı inanç konuları oluşturmaktadır. O mezhep imamlarına saygı duymakla beraber hangi itikadi anlayışı temsil ettiğini çoğu eserinde dile getirmemektedir. Onu en çok etkileyen kişi İmam Gazzâli olmuştur. Cezâirî, itikadi olarak Gazzâli'nin mezhebini tercih ettiğini söylemekle birlikte onun itikaddaki mezhebi olan Eş'ariliğin adını zikretmemektedir. Tezimizde; Cezâirî'nin "el-Cevâhirü'l-Kelâmiyye" ve "el-Cevheretü fi Kavâ'idi'l-Akâid" adlı eserlerindeki itikadi görüşlerinin ne olduğunu tespit etmek ve Kelam mezhepleriyle kıyasladığımızda hangi anlayışa daha yakın olduğunu ortaya koymak istedik. Bu amaçla Cezâirî'nin itikadi konuları hangi perspektiften ele aldığını ve Kelam mezheplerinden hangisine yakın olduğunu belirlemeye çalıştık.