Erzincan'da Tasavvuf Kültürü ve Nakşbendîlik

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ömer Aslan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HALİL BALTACI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Erzincan, dinî ve tasavvufî hayatın canlı olarak yaşandığı Anadolu'nun önemli şehirlerinden birisidir. Müslümanların Anadolu'ya yerleşmeleriyle beraber şehir; Kübreviyye, Mevleviyye, Halvetiyye, Kadiriyye ve Nakşbendiyye gibi tarîkatlara ev sahipliği yapmıştır. Erzincan'da tasavvufî hayat, XIX. yüzyıldan sonra Nakşbendiyye tarîkatının Hâlidiyye kolunun etkisine girmiştir. Bu kolun Erzincan'da ilk temsilcisi Terzi Baba olarak bilinen Hayyât Mehmed Vehbî'dir. Terzi Baba'nın yetiştirdiği halîfeler vasıtasıyla tarîkat, Erzincan ve çevresinde yayılmıştır. Terzi Baba'dan sonra Erzincan'da bu kol; Mustafa Fehmi Efendi, Mehmed Sıdkı Efendi ile devam etmiş, Ahmed Fevzi Efendi ile son bulmuştur. Erzincan'da Halidiyye'nin bir diğer kolu ise Abdurrahman-ı Tâğî'nin halîfesi olan Muhammed Sâmî Erzincanî (Pîr-i Sâmî) ile gelmektedir. Erzincan'da Kırtıloğlu Tekkesi bünyesinde kurulan bu kol, günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Muhammed Sâmî'den sonra tarîkat, Muhammed Beşir Erzincanî, Dede Paşa Bayburdî ve Abdurrahim Reyhan ile devam etmiştir. Nakşbendî-Hâlidî her iki kolda da tarîkat esasları ve tasavvufî eğitim, Hâlidî geleneğe bağlı bir şekilde uygulanmıştır. Tasavvufî eğitimde; zikir, sohbet, hatm-i hâcegân, râbıta, teveccüh ve murâkabe gibi tarîkatın karakteristik uygulamalarına ayrıca önem verilmiştir.