Türkiye'de olağanüstü hal ve sıkıyönetim uygulamaları (1961 – 1982)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DAMLA BAYER

Danışman: Songül Alşan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Türkiye'nin sıkıyönetim uygulamaları, bu uygulamaların sebepleri ve anayasal dayanakları ele alınmıştır. Tarih boyunca birçok devlet, mevcut kamu düzeninin bozulduğu ve kendi varlığını tehdit altında gördüğü olaylarda sıkıyönetim uygulamasına başvurmuştur. Sıkıyönetim uygulamalarının temel amacı savaş, salgın hastalık, rejime karşı ayaklanma, iç veya dış tehdit gibi olaylara karşı tüm imkânların askeri makamlara tahsis edilmesi ve ordu mensuplarının durumu kontrol altına alması olmuştur. Sıkıyönetim uygulamaları, devletlerin kendi iç tüzüğüne, anayasal süreçlerine, askeri teşkilatlanma biçimlerine ve dönemin ihtiyaçlarına göre şekillenerek esasları belirlenmiş ve gerçekleştirilmiştir. OHAL ise devletin, kamudaki sivil makamların yetkilerini arttırması ve sivil yönetimle kamu düzenini kontrol altına almaya çalışmasını ifade etmiştir. Sıkıyönetim ve ohal, birçok devletin tercih ettiği veya tercih etmek zorunda kaldığı olağandışı yönetim biçimlerinden olmuştur. Türkiye de çoğu devlet gibi yaşadığı veya yaşaması muhtemel olan sorunlar karşısında olağandışı yönetim uygulamalarına başvurmuştur. Başvurduğu bu yönetim biçimleri birer hukuk rejimi olmakla birlikte yaşandığı dönem içerisinde birçok değişiklikle sonuçlanmıştır. Bu değişiklikler siyasi, askeri, hukuksal, toplumsal ve ekonomi alanları başta olmak üzere birçok alanda etkili olmuştur. Sıkıyönetim ve OHAL uygulamaları uzun yıllar boyunca Türkiye tarafından sorunların çözümü için sıkça başvurulan yönetim biçimlerinden olmuştur.