HİDROLOJİK VE METEOROLOJİK VERİLERE EN UYGUN DAĞILIM MODELİNİN BELİRLENMESİ


Kurt Z. Ö. , Yeşilyurt S. N. , Dalkılıç H. Y.

in: MÜHENDİSLİK ALANINDA ULUSLARARASI ARAŞTIRMALAR IV, DOÇ. DR. MUSTAFA ALTIN, Editor, EĞİTİM YAYINEVİ, Konya, pp.81-96, 2022

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2022
  • Publisher: EĞİTİM YAYINEVİ
  • City: Konya
  • Page Numbers: pp.81-96
  • Editors: DOÇ. DR. MUSTAFA ALTIN, Editor
  • Erzincan Binali Yildirim University Affiliated: Yes

Abstract

GİRİŞ

ünümüzde hızlı nüfus artışı ve küresel iklim değişliğinin yanı  sıra  bilinçsiz  su  tüketimi,  su  kaynaklarının  giderek azalmasına yol açmakta ve bu durum orta ve uzun vadede su kaynaklarının daha doğru ve planlı bir şekilde kullanılmasını zorunlu  hale  getirmektedir  (Koyunoğlu,  2020).  Bu  planlar dahilinde aşırı yağışlar, taşkın ve sel gibi doğal afetler üzerine doğru tahminlerde bulunmak ve bu afetleri kontrol altına almak su kaynaklarının daha verimli değerlendirilmesinde önemli bir rol  oynamaktadır  (Göktürk,  2018).  Yağışlar  su  kaynaklarının temelini  oluşturmakta  ve  çeşitli  sektörlerde  (kentleşme, tarım, ulaşım, taşkın kontrolü vb.) tasarım, planlama ve inşaat faaliyetleri  için  miktar,  şiddet  ve  süre  tespitinin  yapılması gerekmektedir  (Karahan  ve  Özkan,  2013).  Taşkınlar  ise meteorolojik karakterli doğal afetlerden birisi olmakla birlikte, taşkınlar üzerine yapılacak bir çalışmada hidrolojik ve hidrolik gibi  unsurların  alansal  ve  zamansal  boyutta  analizleri  büyük önem taşımaktadır (Onuşluel Gül ve Gül, 2010; Akgül, 2018). Bu amaçla Ki-Kare testi, Kolmogorov-Smirnov (KS) ve Anderson-Darling (AD) gibi çeşitli uygunluk testleriyle birlikte Gamma (Pearson Tip III), Log-Normal, Gumbel, Genelleştirilmiş Aşırı Değer  (GEV)  gibi  çeşitli  dağılım  modelleri  kullanılmaktadır (Dikici ve Kazezyılmaz-Alhan, 2018; Göktürk, 2018).Bu  çalışmada  Fırat  Havzası’nda  yer  alan  Erzincan, Gümüşhane ve Bayburt meteoroloji istasyonlarına ait verilerin dağılım  fonksiyonları  incelenerek  hidrolojik  ve  meteorolojik verilere en uygun dağılım modelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Gamma, Laplace, Logıstıc, Log-Normal, Normal,  Rayleıgh  ve  Weıbull  dağılım  modelleri  kullanılmış olup, dağılım modellerinin uygunluğu Kolmogorrov Smirnov, Anderson Darling ve Chi Squared testlleri ile saptanmıştır.