Seçilmiş Türk Devletleri Teşkilatı Ülkelerinde Dış Ticaretin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Ampirik Bir Analiz

Creative Commons License

Dinçer S., AKIN F., KAZANCI B. A.

Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.10, sa.2, ss.371-385, 2024 (TRDizin)

Özet

Bir ülke ekonomisinde dış ticaretin kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, iş bölümü, uzmanlaşma, doğrudan yabancı yatırımları çekmek, döviz girdisi sağlamak, iç ve dış pazarda rekabeti sağlamak gibi önemli kazanımları bulunmaktadır. Ayrıca ithalat ve ihracat rakamları önemli ölçüde ülkelerin ekonomi politikalarına yön verebilir hale gelmiştir. Bu noktada dış ticaretin büyüme ve kalkınmanın sağlanabilmesi için kritik öneme sahip olduğunun farkında olan ülkeler uluslararası ticarete daha fazla önem vermektedir. Bağımsızlık sonrası merkezi planlamadan serbest piyasa ekonomisine geçiş yapan Türk Cumhuriyetleri sonraki yıllarda bölgeselleşme hareketleri kapsamında ihracata dayalı büyüme modelini benimsemişlerdir. Buradan hareketle çalışmada, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve teşkilata gözlemci ülke statüsünde dahil olan Macaristan olmak üzere beş ülkede dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin panel Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) yöntemi kullanılarak analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı üyesi olan Özbekistan’ın analize dahil edilmemesinde ise verilere ulaşmada yaşanan sorun etkili olmuştur. 1992-2022 döneminin ele alındığı çalışmada, ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme değişkenleri kullanılmıştır. Panel ARDL analizi bulgularına göre, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde yer alan beş ülkede uzun vadede ihracat ve ithalat ekonomik büyümeyi artırırken, kısa vadede yalnızca ithalat ekonomik büyümeyi artırmaktadır. Ele alınan ülkelerde ekonomik büyümenin gerçekleşebilmesi için dış ticaretin önemli etkisinin olduğu görülmektedir.
Foreign trade in a country's economy has important gains such as ensuring efficiency in resource allocation, division of labor, specialization, attracting foreign direct investments, providing foreign exchange inflows, and ensuring competition in domestic and foreign markets. In addition, import and export figures have become able to direct the economic policies of countries to a significant extent. At this point, countries that are aware of the critical importance of foreign trade for growth and development attach more importance to international trade. The Turkic Republics, which transitioned from central planning to a free market economy after independence, adopted the export-led growth model within the scope of regionalization movements in the following years. Therefore, this study aims to analyze the effect of foreign trade on economic growth in five countries, namely Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkey, and Hungary, which is a member of the Organisation of Turkic States as an observer country, using the panel Autoregressive Distributed Lag (ARDL) method. Uzbekistan, a member of the Organisation of Turkic States, was not included in the analysis due to the data access problem. Exports, imports, and economic growth variables are used in the study covering the period 1992-2022. According to the findings of the panel ARDL analysis, while exports and imports increase economic growth in the long run in the five countries of the Organisation of Turkic States, only imports increase economic growth in the short run. It is seen that foreign trade has an important effect on the realization of economic growth in the countries considered.