Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, sa.Sayı: 20 , ss.163-205, 2025 (TRDizin)
ÖĞRETMEN ADAYLARININ DİN KAVRAMINA İLİŞKİN
GELİŞTİRDİKLERİ METAFORLARIN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışma, öğretmen adaylarının “din” kavramına ilişkin metaforik algılarını incelemeyi ve bu
algıların din eğitimi ile öğretmen yetiştirme programları açısından potansiyelini araştırmayı
amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik (olgubilim) desenin
kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet
üniversitesinin Sınıf Öğretmenliği Programı’nda öğrenim gören 52 dördüncü sınıf öğrencisi
oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanan veriler, içerik analizi
yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının din kavramına ilişkin
34 farklı metafor geliştirdiğini ve bu metaforların “yol gösterici/rehber”, “ilahi düzen, evren
ve doğa”, “koruma, güvenlik ve aile”, “yaşam kaynağı ve temel ihtiyaç”, “adalet ve denge”,
“bilgi ve hikmet”, “umut ve şifa”, “bağ kurma ve sorumluluk” ile “varoluş, öz ve anlam”
şeklinde 9 kategoride sınıflandırılabileceğini göstermektedir. “Ağaç, su, yol, aile ve meyve”
gibi metaforlar, dinin çok boyutlu bir olgu olarak algılandığını yansıtmaktadır. “Yol
gösterici/rehber” kategorisinin en yüksek frekansa sahip olması, dinin; hayatta yön belirleyici
bir unsur olarak görüldüğünü ortaya koyarken; “aile, anne, baba” gibi metaforlar koruyucu ve
güven verici yönüne, “su, oksijen, ağaç” gibi metaforlar ise yaşamsal bir ihtiyaç olarak
algılandığına işaret etmektedir. Cinsiyet temelinde, kadın adayların “aile, anne” gibi duygusal
metaforları, erkek adayların ise “kale, pusula” gibi yapısal metaforları tercih etmesi dikkat
çekicidir. Çalışma, metaforların din eğitiminde soyut kavramları somutlaştırmada etkili bir
araç olduğunu vurgulamakta ve öğretmen yetiştirme programlarında bu yaklaşımın
kullanılmasının pedagojik katkı sağlayacağını öne sürmektedir. Araştırma, din eğitiminde
metafor temelli yöntemlerin geliştirilmesine yönelik literatürdeki eksikliği gidermeye katkı
sunarken, bu alandaki çalışmaların artırılmasının bilgi birikimini zenginleştireceğini
savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Din eğitimi, Din, Metaforik algı, Sınıf öğretmeni adayları, Nitel çalışma.
INVESTIGATION OF THE METAPHORS DEVELOPED BY TEACHER
CANDIDATES ABOUT THE CONCEPT OF RELIGION
Abstract
This study aims to examine pre-service teachers’ metaphorical perceptions of the concept of
“religion” and to explore the potential of these perceptions in the context of religious
education and teacher training programs. The research employs a phenomenological design,
one of the qualitative research methods, and its study group consists of 52 fourth-year
students enrolled in the Elementary Education Program of a public university during the
2024-2025 academic year. Data were collected through semi-structured interview forms and
analyzed using content analysis. The findings reveal that pre-service teachers developed 34
different metaphors related to the concept of religion, which could be categorized into nine
themes: “guidance and direction,” “divine order, the universe, and nature,” “protection,
security, and family,” “source of life and basic needs,” “justice and balance,” “knowledge and
wisdom,” “hope and healing,” “connection and responsibility,” and “existence, essence, and
meaning.” Metaphors such as “tree,” “water,” “path,” “family,” and “fruit” reflect an
understanding of religion as a multifaceted phenomenon. The category of “guidance and
direction” emerged as having the highest frequency, indicating that religion is perceived as a
guiding force in life. On the other hand, metaphors like “family,” “mother,” and “father”
emphasize its protective and reassuring aspects, while metaphors such as “water,” “oxygen,”
and “tree” highlight its perception as an essential life need. Notably, a gender-based
difference was observed in metaphor preferences: female participants tended to choose
emotionally laden metaphors such as “family” and “mother,” whereas male participants
favored structural metaphors like “fortress” and “compass.” The study underscores that
metaphors serve as an effective tool for concretizing abstract concepts in religious education,
proposing that integrating this approach into teacher training programs can provide
pedagogical benefits. By addressing the gap in the literature regarding metaphor-based
methods in religious education, this research contributes to the field and advocates for
expanding such studies to enhance collective knowledge in this area.
Keywords: Religious education, Religion, Metaphorical perception, Classroom teacher
candidates, Qualitative study.