KAFEİNİN AĞIZDA ÇALKALANMASININ ARALIKLI KOŞU PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜN ZAMANI

Creative Commons License

Akcan İ. O., Karayiğit R., Kayabaş O.

SPORMETRE BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BİLİMLERİ DERGİSİ, cilt.24, sa.2, ss.317-329, 2026 (TRDizin)

Özet

Kafeinin ağızda çalkalanmasının (KAÇ) aralıklı koşu performansı iyileştirdiğine yönelik çalışmalar literatürde yer almaktadır. Bununla birlikte, bu iyileştirme etkisinin günün farklı zamanlarında nasıl bir etki göstereceği tam olarak bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı, benzer sirkadiyen ritme sahip sporcularda farklı gün zamanı dilimlerinde KAÇ uygulamasının aralıklı koşu performansına etkisini incelemektir. Araştırmaya 14 sağlıklı ve kronotipleri ara tip olan amatör sporcu katılmıştır. Katılımcılar 4 farklı test protokolüne randomize bir şekilde dağıtılmış, çift kör ve çapraz döngülü bir çalışma dizaynında, sabah (10.00) ve akşam (18.00) olmak üzere 25 ml plasebo ve kafein (300 mg) solüsyonlarını 8 kez ve 5’er saniye çalkalayarak aralıklı koşu testini (Yo-Yo IRT1) tamamlamışlardır. Her bir katılımcı, sabah plasebo ve kafein çalkalama, akşam plasebo ve kafein çalkalama testlerini gerçekleştirmiştir. Testlerin sonunda katılımcıların zirve kalp atım hızları (KAH) ve algılanan zorluk dereceleri (RPE) ölçülmüştür. Koşu testlerinin sonucunda, KAÇ uygulamasının plaseboya kıyasla koşu performansı süresini artırdığı (%10) (p<0.05), ancak, farklı gün zamanları arasında anlamlı bir fark yaratmadığı gözlemlenmiştir (p>0.05). KAH ve RPE ölçümlerinde testler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı da tespit edilmiştir (p>0.05). Sonuç olarak, KAÇ uygulaması plaseboya kıyasla koşu performansını artırırken, iki farklı gün zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Özellikle ara tip kronotipe sahip olan amatör sporcularda, KAÇ uygulamasının faydasını farklı gün zamanlarında görebilmek mümkün olabilmektedir.


Studies are included in the literature suggesting that caffeine mouth rinsing (CMR) improves intermittent running performance. However, how this improvement effect shows an effect at different times of the day is not fully known. This research aims is to examine the effect of CMR application on intermittent running performance at different times of the day in athletes with similar circadian rhythm. Fourteen healthy amateur athletes with intermediate chronotype participated in the research. The participants were randomly assigned to 4 different test protocols, in a double-blind and crossover design, and completed the Yo-Yo Intermittent Recovery Test Level 1 (Yo-Yo IRT1) by rinsing placebo and caffeine (300 mg) solutions, 25 ml each, in the morning (10:00) and evening (18:00), 8 times for 5 seconds. Each participant performed morning and evening placebo and caffeine rinsing tests. At the end of the tests, the participants' peak heart rate (HRpeak) and ratings of perceived exertion (RPE) were measured. As a result of the running tests, it was observed that CMR increased running performance compared to placebo (%109 (p<0.05), however, it did not create a significant difference between different times of the day (p>0.05). It was also determined that there was no significant difference in HRpeak and RPE measurements between the tests (p>0.05). As a result, CMR increases running performance compared to placebo, while it does not create a statistically significant difference between two different times of the day. Especially in amateur athletes with intermediate chronotype, it is possible to observe the benefit of CMR at different times of the day.