The Scribe (Kitābah) in al-Andalus: Kātib al-Rasāʾil


Abak B.

Endülüs’te Kâtip (Kitâbet): Kâtibü’r-Resâil, Prof. Dr. Mustafa HİZMETLİ; Dr. Öğr. Üyesi Osman CURUK, Editör, Uluslararası Grafiker Yayınları, Ankara, ss.119-149, 2025

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2025
  • Yayınevi: Uluslararası Grafiker Yayınları
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.119-149
  • Editörler: Prof. Dr. Mustafa HİZMETLİ; Dr. Öğr. Üyesi Osman CURUK, Editör
  • Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Dîvân kitâbeti, yani resmî yazışmalar, İslâm devlet teşkilâtında dîvânü’rresâil veya dîvânü’l-inşâ adıyla anılmış ve tarih boyunca önemli bir kurum olarak varlık göstermiştir. Devletin haberleşme ihtiyacı, bu kurumun doğal bir şekilde ortaya çıkmasına zemin hazırlamış; özellikle güvenlik ve gizlilik gerektiren konular, doğrudan dîvân kitâbetinin sorumluluk alanına girmiştir. Hz. Peygamber döneminde temelleri atılan bu müessese, sonraki dönemlerde hemen hemen her İslâm devletinde vazgeçilmez bir unsur hâline gelmiştir. Bu çalışma, yaklaşık sekiz asır boyunca İber Yarımadası’nda hüküm süren Müslüman Endülüs devletlerinde dîvânü’l-inşâ kurumunun oluşumunu, kurumsallaşma sürecini ve işleyişini ele almaktadır. Böylece hem devletin idarî-mülkî yapısında hem de edebî-kültürel hayatında merkezi bir rol oynayan bu kurumun, Endülüs özelindeki yeri ve fonksiyonları ortaya konulacaktır.