Akademik Veri Yönetim Sistemi
36.Ulusal Kimya Kongresi, Van, Türkiye, 31 Ağustos - 03 Eylül 2025, ss.460, (Özet Bildiri)
Kanser, kardiyovasküler hastalıklardan sonra ikinci sırada ölüme neden olması ile dünya çapında önemli bir sağlık sorunudur [1]. Kanser nedenli ölümler arasında meme, kolon ve akciğer kanserleri ilk beş sırada yer almaktadır [2]. Bu nedenle daha az maliyetli, daha etkili ve yan etkisi daha az olabilecek ilaçlerın geliştirilmesi kanser tedavisinde büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada ikiden fazla sayıda başlangıç maddesinin kullanıldığı “multikomponent tepkimeler (MCRs)” olarak adlandırılan tepkimeler kullanılmıştır. MCRs tepkimeleri son zamanlarda pratik olarak büyük ve karmaşık tepkimelerin sentezine yönelik yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Bu tepkimeler ile, üç veya daha fazla başlangıç bileşiği, yeni muhtemel biyolojik aktif ürünler üretmek için tek aşamada birleştirir. Multikomponent tepkimeler; verimlerin yüksekliği, kolay uygulama, küçük molekül ağırlıklı toplam sentezlere uygulanabilme ve bu konuda çok geniş literatürler bulunması nedeniyle diğer sentez yöntemleri arasında önemli bir yere sahiptir. Biyolojik olarak aktif bileşiklerin optimizasyonunda çok yararlı olan bu tepkimeler kullanılarak ilaç ürünlerinin keşfinde önemli gelişmeler sağlanmıştır. MCRs yöntemleri kullanılarak, iki milyona yakın doğal ürün benzeri yapılar üretilmiştir (Şekil 1) [3]. Şekil 1. Multikomponent tepkime ile doğal ürün benzeri molekül sentezi Bu amaçla moleküler modelleme ile tasarlanan yeni hibrit moleküllerin MCRs tepkimeleri ile sentezini gerçekleştirilmiş, insan kolon kanseri (HT-29) hücre hattı üzerindeki antikanser etkileri değerlendirilmiş ve bu etkilerin AKT ve PI3K üzerindeki hedef odaklılığı araştırılmıştır (Şema 1).