Üniversite Öğrencilerinde Enerji İçeceği Tüketimini Etkileyen Faktörlerin Analizi: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Örneği


kumbasaroglu h.

Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, cilt.12, sa.4, ss.1027-1040, 2025 (TRDizin) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 12 Sayı: 4
  • Basım Tarihi: 2025
  • Doi Numarası: 10.30910/turkjans.1769771
  • Dergi Adı: Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.1027-1040
  • Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışmanın amacı, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi öğrencilerinin enerji içeceği tüketim alışkanlıklarını etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırma kapsamında 288 üniversite öğrencisine çevrimiçi anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, frekans analizleri, 5’li Likert ölçeği ve Binary Lojistik Regresyon yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Enerji içeceği tüketen öğrencilerin sağlık etkilerine ilişkin ortalama kaygı düzeyinin (Ort. = 2,75), tüm örneklemin ortalamasından (Ort. = 2,85) daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu durum, tüketicilerin olası sağlık risklerini görece daha az önemsediklerini göstermektedir. “Sosyal ortamlarda daha fazla tüketildiği” (Ort. = 2,88) ve “arkadaşlarla birlikte olunduğunda tüketimin arttığı” (Ort. = 2,75) ifadelerine verilen yüksek katılım, sosyal çevrenin tüketim davranışları üzerindeki güçlü etkisini ortaya koymaktadır. Psikolojik değerlendirmelerde düşük düzeyler görülmüş, öğrencilerin enerji içeceklerini duygusal nedenlerden ziyade fizyolojik performansı artırıcı bir araç olarak algıladıkları sonucuna varılmıştır. Binary Lojistik Regresyon sonuçlarına göre; yaş ve aile geliri enerji içeceği tüketimini azaltıcı yönde etki yaparken, sosyal medya kullanımı, sınıf düzeyi ve harcama miktarı tüketimi artırıcı yönde etkili bulunmuştur. Ayrıca, sabah saatlerinde farklı içecekleri tercih eden öğrencilerin enerji içeceği tüketme olasılığı anlamlı biçimde daha düşük çıkmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin enerji içeceklerinin potansiyel riskleri konusunda bilinçlendirilmesi, sosyal medya reklamlarının denetlenmesi ve sağlıklı içecek alternatiflerinin daha etkin şekilde teşvik edilmesi önerilmektedir.
The aim of this study is to identify the factors influencing energy drink consumption habits among students at Erzincan Binali Yıldırım University. Within the scope of the research, an online survey was administered to 288 university students. The collected data were analyzed using descriptive statistics, frequency analyses, a 5-point Likert scale, and Binary Logistic Regression methods. The mean level of concern regarding health effects among students who consume energy drinks (M = 2.75) was found to be lower than the overall sample average (M = 2.85), suggesting that these students tend to downplay the associated health risks. High agreement levels with statements such as “consumed more in social environments” (M = 2.88) and “consumption increases when with friends” (M = 2.75) indicate a strong influence of social context on consumption behavior. Psychological assessments revealed low levels of concern, suggesting that students perceive energy drinks primarily as a means of improving physiological performance rather than being emotionally driven. According to the Binary Logistic Regression results, factors such as age and family income negatively affect energy drink consumption, whereas variables such as social media use, academic level, and spending amount positively contribute to increased consumption. Additionally, students who prefer alternative beverages in the morning were significantly less likely to consume energy drinks. In conclusion, it is recommended that awareness be raised among students regarding the potential risks of energy drinks, social media advertising be regulated, and healthy beverage alternatives be promoted more effectively.