Akademik Veri Yönetim Sistemi
8. Ulusal Turist Rehberliği Kongresi, Burdur, Türkiye, 24 - 25 Nisan 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)
Öz
Amaç: Gastronomi turizmi, geleneksel mutfak kültürü ve turist deneyimini bir araya getiren önemli bir bileşimdir. Turistlerin ziyaret ettiği destinasyonlarda gelenekselden popülere bölgeye özgü yemekleri deneyimlemesi yerel ekonomiye ve kültürel kimliğin sürdürülebilirliğine katkı sağlamaktadır. Bu katkının kalitesinin belirleyicilerinden bir tanesi de gastronomi turlarının rehberleridir. Turist rehberleri bu kültürel aktarımı sağlayan aracı görevi görmektedir. Bu önem o kadar belirginleşmiştir ki rehberler gastronomi turlarında uzmanlaşıp “gastrorehber” ünvanı almaya başlamıştır. Ancak rehberlerin gastronomi turlarında hangi yetkinliklere sahip olması gerektiği ayrı bir araştırma konusunu oluşturmuştur. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı turist rehberlerinin gastronomi turlarındaki yetkinlik düzeyinin ve türlerinin ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışmada gastronomi turlarının başarısını belirleyen rehber etkili faktörler ön plana çıkarılmaktadır. GetYourGuide platformu üzerinden İstanbul’da düzenlenen gastronomi turlarını deneyimleyen turistlerin çevrimiçi yorumları incelenmiştir. Bu yorumlar içerisinde turist rehberlerinin hangi özelliklerinin ön plana çıktığının sorgulanması araştırma problemini oluşturmaktadır.
Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış ve web sayfası içerik analizi tercih edilmiştir. Dünyadan destinasyonların ve çeşitli turların yer aldığı GetYourGuide platformu İstanbul özelinde incelenmiştir. Arama sekmesinde İstanbul şehri aratılarak filtreler kısmından “rehberli turlar”, “yiyecek ve içecek” ilgi alanları seçilerek rehberli gastronomi turları listelenmiştir. Listelenen 25 turdaki toplam 2976 yorum sayısı içerisinde her bir tur için “yorumlarda ara” butonuna “guide” kelimesi yazılmış, yorumların büyük çoğunluğunun İngilizce olması ve araştırmacıların dile hakimiyeti göz önüne alındığında, sadece İngilizce yorumlar çalışmaya dahil edilmiştir. Yorumlar tek tek incelenerek kişilik özellikleri, mesleki yetkinlik, mutfak kültürü yetkinliği ana temalarına ayrılmış ve rehberlerin yetkinlikleri ön plana çıkarılmıştır. Çalışmada MAXQDA yazılım programından faydalanılarak verilerin görselleştirilmesi sağlanmıştır.
Bulgular: Elde edilen veriler ve ana temalar doğrultusunda öne çıkan yetkinlikler; kişilik özellikleri ana teması bağlamında: arkadaşça, kibar, eğlenceli, nüktedan, mesleğine tutkun, sabırlı, misafirperver ve yardımsever; mesleki yetkinlik bağlamında: öğretici/bilgilendirici, bilgili, tur yönetmeyi becerebilen, dakik ve dikkatli, ilgili ve deneyimli; mutfak kültürü yetkinliği bağlamında: Türk kahvesi hakkında bilgili, Türk mutfak kültürü hakkında bilgili şeklinde bulgular ortaya konulmuştur. Bulgulara göre İstanbul’da gastronomi turlarında rehberlik hizmeti veren rehberlerin daha çok bilgili ve bilgilendirici, eğlenceli ve arkadaş canlısı ve aynı zamanda Türk mutfak kültürüne hakim rehberler oldukları söylenebilir.
Özgünlük/Bilimsel Katkı: Çalışma gastronomi turizmi literatüründe daha az araştırılan turist rehberinin gastronomi turizmi deneyimindeki rolüne odaklanmakta ve yetkinlik açısından ele almaktadır. Gastronomi turizminin unutulmaz deneyim olarak hatırlanmasında rehberin öne çıkan özellikleri önem arz ettiği gibi, gastronomi turlarının sadece yemek odaklı değil, aynı zamanda rehber aracılığıyla değer yaratma süreci olduğu ortaya koyulmaktadır. Ayrıca turist rehberlerinin gastronomi turlarında uzmanlaşmasında ön plana çıkan yetkinlikler müdahalesiz bir şekilde ortaya çıkan gerçek kullanıcı tarafından üretilen çevrimiçi yorumlar vasıtasıyla incelenmektedir. Bu yönüyle, turist rehberlerinin yetkinliğine ilişkin verilerin gerçekçi olması, dijital izler vasıtasıyla incelenmesi bakımından literatüre katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Turist rehberliği, gastronomi turları, yetkinlik