YAPAY ZEKÂ TABANLI ÖLÇME-DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARININ EĞİLİMLERİ: BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME


Köroğlu M., Sapanca H. F.

11. ULUSLARARASI EĞİTİM VE SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ, Gaziantep, Türkiye, 19 - 21 Eylül 2025, ss.1, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Gaziantep
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1
  • Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, yapay zekâ temelli ölçme-değerlendirme araştırmalarının eğitim alanındaki gelişimini 1986–2025 yılları arasında bibliyometrik yaklaşımla analiz etmektedir. Web of Science veri tabanından elde edilen 769 makaleye dayalı analizde yıllık üretim, tematik eğilimler, anahtar kelime sıklığı, ülke iş birlikleri ve atıf dinamikleri incelenmiştir. Sonuçlar, özellikle 2022 yılında ChatGpt’nin ortaya çıkmasıyla birlikte belirgin bir yayın artışına işaret etmektedir. 2023’te 80’i aşan yayın sayısı, 2025’te 200’ün üzerine çıkarak alandaki araştırma ilgisinin hızla yükseldiğini göstermektedir. Anahtar kelime sıklığına göre en çok kullanılan kavramlar “artificial intelligence”, “education”, “assessment”, “feedback”, “machine learning” ve “students” olurken, 2023 sonrası “ChatGPT” kavramının hızla öne çıktığı görülmektedir. Tematik harita analizi, yapay zekâ destekli ölçme-değerlendirme çalışmalarında akademik ilginin nasıl bir eksende şekillendiğini çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır. “Artificial intelligence”, “education” ve “assessment” kavramları, incelenen literatürde alanın kuramsal temelini oluşturarak araştırmaların merkezine yerleşmiştir. Buna karşılık, “feedback”, “students” ve “machine learning” gibi kavramların hem merkeziyet hem de yoğunluk düzeylerinin yüksek olması, bu alanın yalnızca kuramsal çerçevede değil, uygulama boyutunda da derinleştiğini göstermektedir. Özellikle yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş geri bildirim sistemleri ve öğrenme analitiği uygulamaları, eğitimde ölçme-değerlendirme süreçlerinin yeniden şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu genel görünüm, yapay zekâ teknolojilerinin eğitimde ölçme ve değerlendirme alanını sadece desteklemekle kalmayıp, öğrenme süreçlerini dönüştüren güçlü ve yönlendirici bir bileşen haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Ülke dağılımı analizine göre Çin, ABD ve Birleşik Krallık üretkenlikte ön sıralarda yer almakta; atıf verilerine göre ise ABD birinci, Çin ikinci sırada bulunmaktadır. Uluslararası iş birliği ağı haritalarında bu ülkelerin çok merkezli ve küresel etkileşim içinde oldukları görülmektedir. Bu bulgular, yapay zekânın eğitimde ölçme ve değerlendirme süreçlerine entegrasyonunun hızla arttığını ve bu alanın hem araştırmacılar hem de politika yapıcılar için stratejik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle adaptif öğrenme, öğrenme analitiği ve doğal dil işleme gibi kavramların yükselişi, gelecekteki araştırma yönelimlerine ışık tutmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Ölçme Değerlendirme, Yapay Zeka, ChatGpt, Bibliyometrik