DEMİR KAFESİ YENİDEN DÜŞÜNMEK: ÖRGÜT TÜRLERİNİN DOĞUMUNA YÖNELİK SOSYAL DALGALAR MODELİ

Creative Commons License

Sakal Ö.

34. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Sivas, Türkiye, 20 - 23 Mayıs 2026, ss.641-649, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Sivas
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.641-649
  • Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, yeni örgüt türlerinin doğumunu açıklamak amacıyla “Sosyal Dalgalar Modeli” (SDM) adı verilen bir analitik çerçeve önermektedir. Model, toplumsal süreçlerin kavramsal, kurumsal ve örgütsel olmak üzere üç katmanda işlediğini ve bu katmanlar arasındaki geçişlerin artan karmaşıklık karşısında ortaya çıkan eşik aşımı dinamikleriyle ilişkili olduğunu ileri sürer. SDM, Max Weber’in “demir kafes” metaforunu genişleterek kavramların, kurumların ve örgütlerin toplumsal düzeni hem mümkün kılan hem de sınırlayan yapılar olduğunu savunur. Bu çerçevede, her katman belirli bir taşıma kapasitesine sahiptir ve bu kapasitenin aşılması yeni bir katmanın ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Modelin açıklayıcı potansiyeli, sürdürülebilirlik ve uluslararası ceza adaleti alanlarından seçilen iki örnek üzerinden illüstratif olarak tartışılmaktadır. Çalışma, örgütsel doğum süreçlerine ilişkin literatüre çok katmanlı ve eşik-temelli bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.