Vergi Kaçakçılığı Suçu Bağlamında Defter, Kayıt ve Belge İbraz Yükümlülükleri ve Nemo Tenetur İlkesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kamu Hukuku, Türkiye

Tez Danışmanı: Hilmi Ünsal

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Nemo tenetur ilkesi, kişinin kendini suçlayıcı bir beyanda bulunmaya ve bu yönde delil göstermeye zorlanamamasını garanti altına almaktadır. Nemo tenetur ilkesi, anayasal ve evrensel olarak kabul edilmiş bir ilke olmasına karşın bazı alanlarda sınırları ve kapsamı tartışmalıdır. Vergi kaçakçılığı suçu açısından nemo tenetur ilkesinin sınırları ve kapsamı ise daha önemli bir boyut kazanmaktadır. Özellikle vergi kaçakçılığı suçuna ilişkin belge niteliğindeki kanıtlara vergi incelemesinde ulaşılabilmesi nedeniyle, ceza muhakemesi öncesi idari süreçlerin ve vergi kaçakçılığı suçuna sebebiyet veren “defter ve belgeleri gizleme” fiilinin nemo tenetur ilkesine aykırılık teşkil ettiğine yönelik tartışmalar, vergisel idari düzeni ve vergi denetim sistemini derinden sarsacak niteliktedir. Bunun yanında vergi kaçakçılığı suçu bağlamında nemo tenetur ilkesinin kişi, yaptırım ve belgenin niteliği açısından tartışmalara konu olduğu da görülmektedir. Söz konusu nedenlerden dolayı bu tezi yazma gereği hâsıl olmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde nemo tenetur ilkesinin genel hatları çizilmiş, ikinci bölümde vergi hukukunda yer verilen ibraz yükümlülükleri ve bu yükümlülüklere uyulmamasının ceza hukuku yönünden sonuçlarına değinilmiştir. Üçüncü bölümünde ise, vergi kaçakçılığı suçunun ve vergi denetimlerinin anayasal nemo tenetur ilkesine uygunluğu tartışılmıştır. Çalışmamızda konuyla alakalı öğreti görüşleri, yargı kararları ile uluslararası alanda ve diğer devletlerde öngörülen düzenlemeler ve hayata geçirilen uygulamalara da sıklıkla başvurulmuştur. Tespit ettiğimiz sorunlar ve hukuka aykırılıklara ilişkin değerlendirme ve çözüm önerilerimizle çalışmaya son verilmiştir.

Bilim Kodu : 50901

Anahtar Kelimeler: Nemo tenetur ilkesi, kendini suçlamaya zorlanma yasağı, susma hakkı, vergi kaçakçılığı suçu, defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçu, vergi hukukunda düzenleme-saklama ve ibraz yükümlülükleri, mükellef, vergi incelemesi, vergi denetimi.