Problemli ı̇nternet kullanımını etkileyen faktörlerin incelenmesi ve üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanımlarının düzenlenmesi için 'hep' uygulamasının geliştirilmesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Bilgisayar Ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Zahide Yıldırım

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Bu çalışmanın, problemli İnternet kullanımıyla ilgili iki alt amacı vardır. Birinci amaç, lisans öğrencilerinin İnternet kullanım davranışlarını kullanım alışkanlıkları ve problemli davranışlar açısından kapsamlı bir şekilde tanımlamak ve lisans öğrencilerinde öz düzenleme, erteleme ve akademik başarının problemli İnternet kullanım davranışına etkilerini araştırmaktır. İkinci amaç ise öz düzenleme kapsamında etkili bir İnternet kullanım programı (hEp) geliştirmek, kullanılabilirliğini değerlendirmek ve tasarım özelliklerini ortaya koymaktır. İlk aşamada 479 lisans (291 kadın, 188 erkek) öğrenciden kesitsel veri toplanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama ve ilişkisel araştırmalardan yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, katılımcıların problemli Internet kullanımları akademik İnternet kullanım süreleri ile negatif, sosyal ve eğlence amaçlı İnternet kullanım süreleri ile pozitif ilişkilere sahiptir. Ek olarak, problemli İnternet kullanım faktörleri doğrudan ve dolaylı olarak öz düzenleme, akademik erteleme değişkenleri tarafından yordanmakta ancak not ortalaması (GPA) ile yordanmamaktadır. İkinci aşamada ise, geçmiş çalışmalarda eksikliği vurgulanan, problemli Internet kullanım davranışlarını düzenleyerek akademik performansı artırmayı amaçlayan, öz-düzenleyici etkili bir Internet kullanım uygulaması (hEp) geliştirmek ve kullanılabilirlik, algılanan etkililik ve tasarım özelliklerini belirlemek amacıyla tasarım tabanlı araştırma kullanılmıştır. Çalışmanın bu aşaması 6 adımdan, 2 pilot çalışma, 3 ardışık döngü ve son tasarımdan oluşmuştur. Ana döngülerde, her döngüde en az 4 katılımcı yer almıştır ve toplamda 16 farklı katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılar döngü/lerde en az 3 hEp oluşturmuşlardır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler ile hEp mobil uygulamasının kullanılabilirliği, algılanan etkililiği ve tasarım ilkelerine ilişkin bulgular sunulmuş ve literatür doğrultusunda tartışılmıştır. Gelecekteki çalışmalar için öneriler sağlanmıştır.