Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, --------------------------------, Türkiye
Tez Danışmanı: Yrd: Doç: Dr: (Şimdi Prof.)Hamdi Güleç
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Asıl adı
İrşâdi olan Ağlar Baba, 1879-1958 yılları arasında yaşamış, Tasavvuf edebiyatı
geleneğine bağlı kalarak şiirler yazmış bir halk şairidir. Bayburt’un Oruçbeyli
(Siptoros) köyünde doğmuş, gelenek içinde eğitim almış, gördüğü bir rüyanın
(dolu içme) tesiri ile de şiirler söylemeye başlamıştır.
İslam öncesi Türk şiir geleneği çerçevesinde milli vezin ve
halk dilinin kullanılmasıyla inşa edilen âşık tarzı şiirimiz, İslamlaşma
sonrası tasavvuf düşüncesiyle birlikte felsefi bir alana taşınmıştır. Kuşkusuz
bu tarzın en önemli temsilcisi Yunus Emre’dir. Ağlar Baba da bu “Yunus Tarzı”
şiirin çağımızdaki temsilcisidir.
Şair, mutasavvıf ve şair bir aileden gelmektedir. Dedesi
büyük İrşâdi Baba, yörenin tanınmış bir mutasavvıfı ve şairi olup, eserleriyle de
Ağlar Baba’yı etkilemiştir. Daha çok
din, tasavvuf ve ahlak konularında
şiirler yazan şair; Divan, Kısas-ı Enbiya (zeyl), İnnaenzelna Tefsiri ve Şamun
Gazi Mesnevisi ile Tasavvuf Mesnevisi adlı dört esere sahiptir.
Ağlar Baba’yı konu eden bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır:
Birinci bölümde; Ağlar Baba’nın hayatı, eğitimi, tasavvufi
yönü üzerinde durularak edebi şahsiyeti tanıtılmıştır.
İkinci bölümde; yazma olan Divan’ı bugünkü alfabemize
çevrilerek din ve tasavvuf ana başlıkları altında incelenmiş, şairi harekete
geçiren amiller ile onun duygu, düşünce ve hayal dünyası ortaya konulmuştur.
Üçüncü bölümde ise; şairin Divan’ındaki 312 şiir ve Divan’ına
girmemiş 32 şiirin eklenmesiyle toplam 344 şiir metin olarak verilmiştir.
Milli vezin ve sade bir Türkçe ile, didaktik şiirler söyleyen
Ağlar Baba, Hoca Ahmet Yesevi’nin Hikmetlerini, Yunus Emre’nin ilahilerini çağrıştıran
üslûbuyla bu tarzın günümüzdeki devamıdır.