Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Muhammed Köse
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Dicle nehri kıyısında kurulmuş olan Bağdat şehri hem tabii
hem de beşerî faktörlerin etkisiyle önemli bir stratejik konumda yer almış ve
tarihî süreç içerisinde her devirde siyasi, iktisadi ve kültürel olarak güçlü
bir mevkie sahip olmuştur. Tarih sahnesinde Abbasiler döneminde önemli bir yer
tutan Bağdat, önemli Türk İslam devletlerinin dahilinde yer almış ve zaman
zaman bölgede hüküm süren devletlerin çekişmesine konu olmuştur. XVI. yüzyıldan
itibaren de Osmanlı Devleti’nin hakimiyetine girmiş ve XX. yüzyılın ilk
çeyreğine kadar bu devletin sınırları içerisinde kalmıştır. XIX. Yüzyılda
Bağdat şehri dünyadaki siyasi gelişmelerle beraber siyasi ve iktisadi
özellikleri bakımdan önemi oldukça artmıştır. Avrupalı devletlerden, bilhassa
İngiltere, bu dönemde kendi iktisadi ve siyasi çıkarları doğrultusunda Bağdat
ve çevresinde nüfuzunu yerleştirmek amacıyla faaliyetler yürütmüş ve bu
bağlamda buralarda gerek kurduğu konsolosluklar gerekse şirketler aracılığıyla
hedefini gerçekleştirmek için çalışmıştır. XX. yüzyıla gelindiğinde Bağdat ve
civardaki İngiliz nüfuzu önemli bir noktaya ulaşmıştır.
Bu çalışma Bağdat’taki İngiliz konsolosluğunun tuttuğu
ticaret raporları ile aynı döneme ait Osmanlı Arşivi’nden temin edilen konuyla
alakalı belgeler ışığında hazırlanmıştır. Bu kapsamda incelenen dönemde
(1900-1912) Bağdat’ın ticaret hacminin yanı sıra burada ticareti yapılan
malların fiyatı, taşımacılığı ve şehirdeki işçi ücretleri de çalışmaya dahil
edilmiştir.