Gaye ve Nizam Delili

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe Ve Din Bilimleri, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr.Ramazan Ertürk

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

GÂYE VE NİZAM DELİLİ Osman KARAAĞAÇ Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Doktora Tezi, Mayıs 2019 Danışman: Prof. Dr. Ramazan ERTÜRK ÖZET Bu çalışmanın temel amacı, gâye ve nizam delilinin tarihi süreç içerisinde yaşamış olduğu değişim ve dönüşümü göstermeye çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda Giriş bölümünde konunun ele alınıĢ biçimine dair genel bir bilgi verilmiş ve bu konu üzerinde fikir beyan eden kişilerin yapmış olduğu çalışmaların bir kısmı ele alınarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Batı dünyasında teleolojik delilin ele alınışı değerlendirildikten sonra konunun geleneksel ve modern yaklaşım olarak kendisini iki farklı yapıda gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı şekilde âlemin yapısının ve yaĢamın kaynağının tasarım, düzen, şans ve rasgelelik üzerine inşa edildiği görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde, İslam dünyasnın gâye ve nizam deliline bakışı değerlendirildi. İslam dünyasında Batı‟da olduğu gibi çok keskin düşünce ayrılıklarının olmadığı görülmüştür. İslam dünyasında yaşanan görüş ayrılıkları ya epistemolojik açıdan ya da Batı düşüncesinden etkilenme olarak kendisini göstermiĢtir. Sonuç kısmında ise, Gâye ve Nizam delilinin tarihi süreç içerisinde yaşamış olduğu değişim ve dönüşüm, lehte ve aleyhte yapılan değerlendirmeler ve öneriler dile getirilmiştir. Anahtar Kavramlar: Din Felsefesi, Düzen, Karmaşa, Amaç ve Rasgelelik.