Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makine MÜhendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Melih Belevi
Tezin Onay Tarihi: 1993
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
ÖZET Günümüzde zincir dişliler, çeşitli uygulamalar için güç ve hareket aktarmalarında geniş bir alanda kullanılmaktadır. Bunların kullanım alanları olarak, takım tezgahları, tekstil makinalan, madencilikte, petrol aramalarında, güç iletim işlerinde ve diğer benzeri alanlar sayılabilir. Zincir, birbirine mafsalh olarak bağlanan bir çok rijit elemandan oluşan bir sistemdir. Zincirin çarkın üzerine sarılması için gereken esneklik, mafsallar tarafından sağlanmaktadır. Genellikle hareket iletmek için rolulu manşonlu, burçlu, dişli ve menteşeli denilen dört tip zincir kullanılmaktadır. Çeşitli zincir tipleri içerisinde, sessiz çalışmaları, aşınma sebebiyle uzamaları halinde çarkı daha büyük bir bölüm dairesi üzerinde ama düzgün olarak kavramaları gibi sebeplerle dişli zincirler geniş uygulama alanı bulmaktadır.Kullamm alanının artması, dişli zincirlerin mafsallarının iki parçalı salıncak mafsal şeklinde yapılmasıyla sürtünme ve aşınmaların azaltılması, bakla şekillerinin değiştirilerek taksimat doğrusunun çentik bölgesinin üstüne alınmasıyla kopma mukavemetinin yükseltilmesi gibi teknolojik gelişmelerin sonucudur. Bu çalışmada, dişli zincir baklasının şeklini değiştirmeden, artık gerilmelerle mukavemetinin arttırılması araştırılmıştır. Problemi çözmek için sonlu eleman metodu uygulanmıştır. Sonlu eleman modelinin kurulmasında dört düğümlü izoparametrik elemanlar kullanılmış olup, interpolasyon fonksiyonu olarak ise Lagrange polinomu alınmıştır. Eleman ağının oluşturulması için ayrı bir program yapılmış ve elemanlar otomatik olarak elde edilmiştir. Sonlu elemanlar çözümü için de özel bilgisayar programı geliştirilmiştir. Kullanılan malzemelerin mekanik özellikleri çekme deneyi sonuçlarından elde edilmiştir. Dişli zincir baklasında oluşturulacak olan artık gerilmeleri hesaplayabilmek için, elasto- plastik gerilme analizi yapılmıştır. Bu analizde "Başlangıç gerilmesi metodu" kullanılmıştır. Oluşacak olan artık gerilmelerin değerleri, yükleme şekline ve büyüklüğüne bağlı olarak grafiklerde verilmiştir. Plastik bölgelerin yayılışı şekiller üzerinde gösterilmiştir. Dişli zincir baklası üzerinde işletme sırasında oluşan elastik gerilmeler, fotoelastik yöntem ile, oluşturulacak olan artık gerilmeler ise strain gage ile deneysel olarak ölçülen değerlerle karşılaştırılmıştır.