Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Muslihûn Aracılığıyla Sulh Uygulamaları

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuku Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Sururi Aktaş

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Barışı sağlayan, uyuşmazlıkları çözen ve sorunu düzelten kimseler olarak ifade edilen muslihûn, Osmanlı’da bilhassa Klasik dönemde görülmekle birlikte Tanzimat döneminde de varlığına rastlanılan, bazı özel hukuk ve kamu hukuku uyuşmazlıklarının çözümü hususunda vasıta olan, mutlak surette kadı onayına gerek duyulmadan tarafların kendi iradeleriyle anlaşmalarını sağlayan ve dahil oldukları uyuşmazlıklara hukuki ve ahlaki vasıf kazandıran kişilerdir. Bu kişiler, Osmanlı toplumunun arabulucuları ve uzlaştırmacılarıdır.

Muslihûn, günümüz hukukundaki arabulucularla ve uzlaştırmacılarla benzerlik gösterir. Muslihûn, tarafların sulh sözleşmesi yapmalarına vesile olan kişilerdir. Sulh, bir sonuç olarak sözleşmenin yapılması ve çözümün gerçekleşmesidir. Sulh sözleşmesinin “ön aşaması” olan muslihûn da sulhe ulaşmayı sağlayan itici güçtür. Çalışmanın amacı, Osmanlı hukukundaki muslihûnun tanımını, kapsamını, özelliklerini, muslihûna gitme nedenlerini, muslihûnun hukuki dayanağını, muslihûnun arabuluculuğunu talep etmeyi ve muslihûnun faaliyetlerine elverişliliği, yer yer günümüz Türk hukukuyla kıyasını yaparak tespit etmeye çalışmaktır. Ayrıca muslihûn vasıtasıyla tarafların sulh olması sonucunda aralarında yaptıkları sulh sözleşmesini de muslihûnla ilişkili olduğu ölçüde incelemektir.