Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algılarını Belirlemeye Yönelik Ölçek Geliştirme: Metodolojik Bir Çalışma
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gümüşhane Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afet Yönetimi Anabilim Dalı (Disiplinlerarası), Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Saime Şahinöz
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada hastane
öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını
geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek Yapısal Eşitlik
Modellemesi doğrultusunda bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmacı
tarafından, afet ve acil durumlara hazırlıkla ilgili literatür doğrultusunda 71
maddeden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Bu madde havuzu, ilgili uzman
görüşüne sunulmuş ve yapılan değerlendirmeler sonrası 55 maddeden oluşan taslak
ölçek formu oluşturulmuştur. Taslak ölçek formu Nisan 2021-Mayıs 2021 tarihleri
arasında Erzincan ve Tunceli İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı hastane öncesi acil
sağlık hizmetlerinde çalışan 312 personele uygulanmıştır.
Veri analizi SPSS
23.0 ve AMOS 24.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Katılımcıların ölçek
ifadelerine verdikleri birinci ve ikinci cevaplar arasında kuvvetli ve pozitif
yönde bir ilişki bulunmuştur (r=0,768, p<0,001). Madde-toplam korelasyonu
sonucunda madde sayısı 52’ye düşmüştür. Taslak ölçeğin yapı geçerliliğini
belirlemek amacıyla Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmıştır.
Taslak ölçeğin Kaiser Meyer Olkin değeri >0,6 ve Bartlett’s test değeri
p<0,05 olduğundan açıklayıcı faktör analizinin yapılmasına uygun olduğu
belirlenmiş ve analiz sonucunda beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir.
Faktörler “İstek”, “Önem”, “Öz-Yeterlilik”, “Müdahale Becerisi” ve “Yarar”
olarak isimlendirilmiştir. Bu beş faktörlü yapı, doğrulayıcı faktör analizi ile
doğrulanmaya çalışılmış ve analiz sonucunda 28 maddeden oluşan ‘Hastane Öncesi
Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği’
elde edilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0,925 ile oldukça yüksektir ve
alt boyutlar arasında ise bu değer 0,834 ile 0,926 arasında değişmektedir. Ölçekten elde edilen puanın artması daha iyi
afetlere hazırlık algısının olduğunu göstermektedir. Ölçek, hastane öncesinde
acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık düzeylerini
değerlendirebilen bir ölçek olarak kullanılabilir.
Anahtar
Kelimeler: Afetlere Hazırlık, Algı, Hastane Öncesi
Acil Sağlık Hizmetleri, Ölçek, Personel