Sosyal bilgilerde geo-medya destekli otantik öğrenme ortamının öğrenmeye etkisi


Doç. Dr. ZEKERİYA FATİH İNEÇ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Erdal Akpınar

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırmanın amacı 6. sınıf sosyal bilgiler dersinde geo-medya destekli otantik öğrenme yaklaşımının; öğrencilerin akademik başarılarına, derse karşı tutumlarına ve kalıcı öğrenmeye olan etkisini saptamaktır. Ayrıca geo-medya destekli otantik öğrenme ortamını öğrenci ve öğretmen açısından değerlendirmektir. Otantik öğrenme yaklaşımı için, ADDIE (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation) öğretim tasarımı modeline göre tasarlanan ve programlanan Bilge Seyyah adlı bir geo-medya uygulaması oluşturulmuştur. Geo-medya uygulaması otantik öğrenmenin gerçekleştirilebilmesine uygun olarak tasarlanmıştır. Uygulama internet üzerinden çalıştırılmış, deney grubu öğrencileri kullanıcı adı ve şifrelerle geo-medya uygulamasına giriş yapmıştır. Geo-medya sistemi giriş yapan öğrencinin ünite içerisinde hangi aşamada olduğunu belirlemiş; içeriğe göre dinamik harita ve içerik oluşturmuştur. Uygulama, gerçek dünya bağlamında birçok çoklu ortam ögesini de içermektedir. Öğrenciler farklı senaryolara göre oluşturulan görevleri yapabilmek için veli ve bilge olan Dede Korkut'un ipuçları doğrultusunda coğrafi veri ve doküman paketlerinden yararlanmıştır. Bu süreçte öğrenciler farklı becerileri yerinde kullanabilmiş; sanal müze, coğrafya ve tarih gezintileri gibi interaktif işlemleri gerçekleştirebilmiştir. Geo-medya destekli otantik öğrenme ortamı öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmelerine imkân sağlamıştır. Dolayısıyla deney grubu öğrencileri geo-medya destekli otantik öğrenme ortamıyla ders işlemişler, kontrol grubu öğrencileri ise bu ortamdan etkilenmeden ders işlemişlerdir. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veri elde edebilmek için yarı deneysel model kullanılmıştır. Bu çerçevede Erzincan il merkezinde bulunan iki devlet okulunda kontrol (n=43) ve deney (n=41) grupları 2015 – 2016 öğretim yılının güz döneminde yansız olarak atanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin akademik başarılarını ve öğrenmelerindeki kalıcılığı tespit etmek için, araştırmacı tarafından geliştirilen "İpek Yolunda Türkler Ünitesi Akademik Başarı Testi" ön – test ve son – test olarak uygulanmıştır. Öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumları ise Demir ve Akengin (2010) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersine Karşı Tutum Ölçeği" ile tespit edilmiştir. Ölçeklerden elde edilen veriler bağımsız gruplar t-testi ile çözümlenmiştir. Araştırmada nitel veri toplama tekniklerinin yararlanıldığı bir durum çalışması da yürütülmüştür. Böylece birden fazla veri toplama yöntemiyle veri çeşitliliği sağlanmaya çalışılmıştır. Bunun için deney grubundaki öğrencilere ve ders öğretmenlerine 14 adet yarı yapılandırılmış soru sorulmuştur. Görüşme formuyla elde edilen bu veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre deney grubu öğrencilerinin akademik başarılarının ve öğrenmelerindeki kalıcılığın kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu ve deney grubu öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarının da olumlu olduğu tespit edilmiştir. Öğrenciler, nitel verilerden elde edilen bulgulara göre geo-medya destekli otantik öğrenme ortamını beğenmiş ve faydalı bulmuşlardır. Çünkü öğrenciler, çok boyutlu faaliyetleri geo-medya destekli otantik öğrenme ortamı ile beğenerek gerçekleştirmişlerdir. Böylece öğrenciler; farklı düşünmüş, farklı duygular hissetmiş ve çeşitli becerileri de kazanmışlardır. Üstelik öğrencinin zihninde geçmiş canlandırılmış ve öğrenciler geçmiş yaşama dair yaşantıları tecrübe etme fırsatı bulmuşlardır. Öğrenciler, soyut bilgileri somutlaştırmış, yaparak yaşayarak öğrenmişlerdir. Böylece öğrenciler, araştırmalarından elde ettikleri bilgi, kazanım ve becerileri gerçek hayatta kullanabileceklerini düşünmüşlerdir. Öğrenciler, kültürel ögelerin gerçek hayattaki yerini fark etmiş, eğlenceli, anlaşılır ve detaylı bir öğrenme gerçekleştirmişlerdir. Ayrıca öğrenciler daha çok bilgiye ulaşmış, bu bilgileri kalıcı hale getirmişlerdir. Geo-medya destekli otantik öğrenme ortamının diğer ünitelere uygulanmasının öğrenmeye fayda sağlayacağı düşünülmüştür. Çünkü sistemde çoklu ortam ögeleri yer almış, ortam; görev, senaryo, kanıt ve araştırma temelli öğrenmeyi birlikte sunmuştur. Öğrencilerin farklı bir imkâna kavuştuğu ve öğrencilerde kalıcı öğrenmenin gerçekleştiği düşünülmüştür. Geo-medya destekli otantik öğrenme ortamının öğrenmeye etkisinin incelendiği bu araştırma ile birçok soruya önemli cevaplar alınmıştır. Araştırma sonuçları neticesinde sosyal bilgiler eğitimcilerine bazı öneriler getirilmiştir.