YABANCI BOŞANMA KARARLARININ TANINMASI VE TENFIZI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Vahit Doğan
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Boşanma, evlilik ilişkisini sona erdiren nedenlerden biridir. Ülkemizde boşanma
mahkemeye başvurularak karar alınmasıyla gerçekleştirilebilmektedir. Karşılaştırmalı hukuka
baktığımızda ise birçok ülkede taraflara mahkemeden karar almadan boşanabilme imkânı
tanındığı görülmektedir. Bu bağlamda boşanma ile evlilik ilişkisi adlî makam kararı, idar
makam kararı, adlî ya da idarî makam kararı gerekmeksizin sona erdirilebilmektedir. Bilindiği
üzere tarafların boşanarak, evlilik ilişkisini sona erdirmelerinin birçok hukuksal sonucu
mevcuttur. Yabancı ülkelerde farklı yöntemlerle gerçekleştirilen boşanmaların hukukî
sonuçlarının kabulü milletlerarası özel hukukun ehemmiyet arz eden konularındandır.
Boşanma ve boşanmaya bağlı ortaya çıkan hukukî sonuçların kabulü tarafların hukuksal
konumlarını etkilemektedir. Özellikle yeniden evlenebilme, mirasçılık sıfatı, mal rejimi
tasfiyesi, soybağı, velayet hakkına bağlı işlemleri gerçekleştirme, seyahat, ikamet, çalışma gibi
çeşitli sosyal haklardan yararlanma gibi konular diğer ülkelerde gerçekleşen boşanmaların
hukukî sonuçlarının kabulünü gerekli kılmaktadır. Bu şekilde hukukî ilişkilerde istikrar
sağlanarak, tarafların yaşayacakları olası hak kayıpları önlenebilmektedir. Ülkemizde yabancı
boşanma kararlarının hukukî sonuç doğurması tanıma ya da tenfizle mümkün olmaktadır. İlk
olarak belirtmek gerekir ki, taraf olduğumuz bazı milletlerarası sözleşmeler çerçevesinde
yabancı boşanma kararlarının tanıma ya da tenfizi imkân dâhilindedir. İç hukukumuzda tanıma
ve tenfizle ilgili temel düzenlemeler ise Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında
Kanun'da yer almaktadır. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ve Mavi Kartlılar Kütüğü ve
Beyan Edilen Nüfus Olaylarının Tutulması Hakkında Yönerge çerçevesinde de yabancı
boşanma kararları dava açılması gerekmeksizin nüfus kütüğüne tescil edilerek
tanınabilmektedir. Çalışmamızda taraf oluğumuz milletlerarası sözleşmeler, Milletlerarası
Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ile Mavi
Kartlılar Kütüğü ve Beyan Edilen Nüfus Olaylarının Tutulması Hakkında Yönerge
çerçevesinde yabancı boşanma kararlarının tanıma ve tenfizinde ortaya çıkan hukukî
sorunların belirlenmesi ve değerlendirmesi amaçlanmaktadır.