Kurd Efendi Tefsiri 1b-158a (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım)


Dr. Öğr. Üyesi MEHMET AKİF AYVAZ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Faruk Gürbüz

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Kurd Efendi namdar Muhammed b. Ömer tarafından yazıldığı tahmin edilen Kur’an-ı Kerim tefsirinin birinci cildini (1b-158a) inceleyen bu çalışma 3 ana bölümden oluşmuştur: “İnceleme”, “Metin”, “Dizin”. Çalışmanın “Giriş” bölümünde Türk dilinde Kur’an tercümelerinde görülen yöntemler ile Kurd Efendi’nin hayatı, eserleri ve mevcut yazma hakkında bilgi verilmiştir. “İnceleme” bölümünde eserin Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerinde görülen ve bu dönem eserlerinden ayrılan dikkat çeken dil özellikleri verilmeye çalışılmıştır. “Metin” bölümü, Berlin Devlet Kütüphanesi dijital arşivine 1066 arşiv numarasıyla kayıtlı yazmanın çeviri yazı işaretleriyle aktarılmasından oluşmaktadır. Çalışmanın “Dizin”i, metinde Türkçede kullanılan bütün kelimelerin, terkiplerin ve birleşiklerin bağlam anlamları, kullanım sıklıkları, kaynak dilleri, sözcük türleri ile bu sözcüklerdeki eklerin detaylı bir şekilde sunulduğu bölümdür. Bu bölüm, işlevsel dizin-sözlük ihtiyacı temel alınarak hazırlanmıştır. “Tıpkıbasım” bölümünde yazmanın 1b-158a varaklarının özgün hâli yer almaktadır. Eski Anadolu Türkçesi dönemine bir katkı sağlamasını temenni ettiğimiz bu çalışmanın “Sonuç” bölümü ise eserin Kur’an tercümeleri arasındaki yeri, diğer tercümelerden farkı hususunda görüşlerimizin aktarıldığı, müellifi ve kalemi hakkında değerlendirmelerimizin bulunduğu kısımdır.