Elit sporcuların statik ve dinamik denge performanslarının farklı ölçüm yöntemleriyle karşılaştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mehmet Günay
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Mücadele sporları ve temassız sporlarda branşlara özgü en önemli fark sporcuların kafa ya da vücudun herhangi bir yerine darbe alıp almama durumlarıdır. Darbe alan sporcularda fiziksel, fizyolojik, psikolojik ya da bilişsel bazı özelliklerde farklılık görülebilmektedir. Denge testleri özellikle kafaya alınan darbelerde sporla ilişkili sarsıntının belirlenmesinde yan ölçüm olarak kullanılmaktadır. Mücadele sporcuları ve temassız sporcuların denge, reaksiyon zamanı ve çoklu zeka puanlarını incelemek amacıyla çalışma yapılmıştır. Çalışma 14-18 yaş arası en az 3 yıllık ilgili branşta müsabık ve halen aktif olan 28 mücadele (boks, güreş, taekwondo) ve 27 temassız (badminton, bisiklet ve volaeybol) toplam 55 sporcu katılmıştır. Bilgisayarlı dinamik porstürografi, Y denge testi ve flamingo testi ile statik ve dinamik dengeleri ölçülmüştür. Newtest 1000 ile işitsel reaksiyon, görsel reaksiyon ve çoklu reaksiyon zamanları ölçülmüştür. Seber (2001) tarafından geliştirilen ve beşli likert tipinde düzenlenilen ''Çoklu Zekâ Alanlarında Kendini Değerlendirme'' ölçeği ile Görsel-uzamsal zeka ve bedensel-kinestetik zeka puanları ölçülmüştür. Veriler SPSS 25 kullanılarak gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi ve değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek içinde pearson korelasyon ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucu, bilgisayarlı postürografi cihazı ile Y denge testi ve flamingo denge testi arasında ilişki görülmemiştir (p>.05). Mücadele sporcuları ve temassız sporcuların reaksiyon zamanı, bedensel-kinestetik zeka puanları benzerdir (p>.05). Temassız sporcuların görsel zeka puanları daha yüksektir (p<.05). Temassız sporcularda, reaksiyon zamanı ve bedensel-kinestetik zeka ile bazı postürografik denge verileri arasında negatif yönlü ilişki, görsel zeka ile işitsel reaksiyon zamanı arasında pozitif yönlü görülmüştür (p<.05). Mücadele sporcularında görsel zeka ile bazı postürografik denge verileri ve Y denge arasında pozitif yönlü, görsel reaksiyon zamanı ile negatif yönlü ilişki görülmüştür (p<.05). Çalışmamız sonuçlarına göre denge ve reaksiyon zamanı arasında fark olmaması sporcuların ergenlerden oluşması ve mücadele sporu grubunun aldıkları darbe şiddetinin kalıcı ya da uzun süreli etkileri olmamasından olabilir. Branşa özgü bazı becerilerin ön plana çıkması motorik ve bilişsel beceriler arasındaki ilişkiyi de etkilediği görülmektedir. Ergen sporcularda motorik becerilere paralel bilişsel fonksiyonların gelişimi de dikkate alınarak sadece branşa özgü değil kombine antrenman modelleri uygulanabilir.