GELENEKSEL KEMALİYE EVLERİ SİVİL MİMARİ ÖRNEKLERİNİN ÖZGÜNLÜĞÜNÜN AHP İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Kemal Yıldırım

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Geleneksel konutlar, Anadolu’da yoğun olarak görünen mimari değerlerdir. Bu yapılar, inşa edildiği dönemin estetik özelliklerini, kullanılan malzeme ve yapım tekniklerini günümüze ulaştıran önemli bir mirastır. Çalışmada, zengin tarihi dokusu ve kültürüyle dikkat çeken Erzincan iline bağlı Kemaliye ilçesinde yer alan geleneksel konutların mimari cephe ve iç mekân özgünlüğünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Kemaliye’de bulunan tescilli yapılar içerisinden kentin ana hattı üzerinde bulunan ve ziyaretçilerin sıklıkla ziyaret ettiği güzergâhta yer alan, kentin ileri gelenlerinin yaşadığı yirmi konut araştırma kapsamına alınmıştır. Bu evlerin iç mekân ve mimari cephe özgünlükleri, Kemaliye evleri, Geleneksel Türk evi ve mimaride özgünlük alanlarında bilimsel çalışmaları bulunan 10 uzman tarafından değerlendirilmiştir. Araştırmada, karar verme süreçlerinden, çok kriterli analiz yöntemi sunan Analitik Hiyerarşi süreci (AHP) ile belirsizlikleri ve öznel yargıları modelleyebilen Bulanık Mantık yöntemi bir arada kullanılmıştır. Kullanılan bu yöntem ile bir kişinin öznel görüşü yerine, çok sayıda uzmanın görüşleri alınarak bütünleşik analiz yapılmıştır. Çalışma sonunda, Kemaliye evlerinin özgün yapısal, estetik ve kültürel unsurlar açısından taşıdığı değer analiz edilmiş olup, elde edilen bu değer ile geleneksel mimari mirasın korunması ve sonraki nesillere aktarılması amacıyla öneriler sunulmuştur.