Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğuve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi

Creative Commons License

Askan G.

Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, cilt.16, sa.11, ss.1-25, 2026 (TRDizin)

Özet

Kentlerin planlanması sürecinde erişilebilirlik ilkesinin tüm bireyleri kapsayacak şekilde ele alınması büyük önem taşımaktadır. Erişilebilirlik, yalnızca fiziksel çevrenin düzenlenmesini değil, farklı kullanıcı gereksinimlerini gözeten kapsayıcı tasarım anlayışıyla kamusal alanlara, kentsel hizmetlere ve sosyal yaşama eşit katılımın sağlanmasını da kapsamaktadır. Bu yaklaşım, sosyal eşitliğin güçlendirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve sürdürülebilir kentsel gelişimin desteklenmesi açısından temel planlama ilkelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, Erzincan kentinin en yoğun ve ana arterleri konumunda olan Fevzi Paşa Caddesi, Ordu Caddesi, 13 Şubat Caddesi ve Halit Paşa Caddesi'nin fiziksel engelli bireyler açısından erişilebilirlik potansiyeli değerlendirilmiştir. Gözlemler yer seviyesinden ve drone görüntüleri kullanılarak gerçekleştirilmiş; incelenen güzergâhlar, saha gözlemleri, fiziksel ölçümler ile ulusal erişilebilirlik standartları ve ilgili mevzuat esas alınarak erişilebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599 ve TS 13536 standartları referans alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre; kaldırımların genişlik ve yükseklik bakımından büyük ölçüde yeterli olduğu, rampaların ise kısmen standartlara uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak hissedilebilir yüzey uygulamalarının hiçbir güzergâhta bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca, trafo, internet kutuları, kanalizasyon ve yağmur suyu kapaklarının konumlandırılmasında yer yer sorunlar gözlemlenmiştir. Aydınlatma seviyesi genel olarak yeterli bulunurken, zemin döşemeleri ve bitkilendirme uygulamaları kısmen uygun olarak değerlendirilmiştir. Uyarıcı ve yönlendirici malzemelerin sınırlı düzeyde olduğu, otobüs duraklarının engelli bireyler için uygun olmadığı ve cadde üzerindeki engelli otoparklarının sayıca yetersiz kaldığı saptanmıştır. Belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve önerilerin uygulanması, Erzincan'da kapsayıcı, erişilebilir ve sürdürülebilir bir kentsel çevrenin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Accessibility should be addressed as a fundamental principle in urban planning to ensure that cities meet the needs of all individuals. It encompasses not only the organization of the physical environment but also the provision of equal access to public spaces, urban services, and social life through an inclusive design approach that considers the diverse needs of different user groups. This approach is recognized as one of the essential principles of urban planning for promoting social equity, improving quality of life, and supporting sustainable urban development. In this study, the accessibility of Fevzi Paşa Avenue, Ordu Avenue, 13 Şubat Avenue, and Halit Paşa Avenue, which constitute the main and most intensively used urban corridors in Erzincan, was evaluated from the perspective of individuals with physical disabilities. Field observations were conducted at ground level and supported by drone imagery. The selected routes were assessed through field surveys, physical measurements, and comparisons with national accessibility standards and relevant legislation. The evaluation was based on TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599, and TS 13536 standards. The findings indicated that sidewalk widths and heights were generally compliant with the relevant standards, while access ramps exhibited only partial compliance. However, tactile paving was absent along all surveyed routes. In addition, deficiencies were identified in the placement of utility infrastructure elements, including electrical transformer units, internet service boxes, manhole covers, and stormwater drainage covers. Although lighting levels were generally adequate, pavement materials and landscape planting were found to be only partially compliant with accessibility requirements. Furthermore, warning and wayfinding elements were limited, bus stops were not suitable for individuals with disabilities, and the number of designated accessible parking spaces along the  avenues was insufficient. Addressing these deficiencies and implementing the proposed improvements would contribute to the development of a more inclusive, accessible, and sustainable urban environment in Erzincan.

Keywords: accessibility, Erzincan, universal design, urban accessibility, pedestrian spaces